Zuid-Afrika zet 80 miljard in op gokken: zorgwekkende trend of kansrijke markt?

Emma Bakker · 2026-10-19

De gokindustrie in Zuid-Afrika is booming. Vorig jaar werd er maar liefst 80,3 miljard euro ingezet op kansspelen. Dat blijkt uit een reportage van Trouw. Maar achter die indrukwekkende cijfers gaat een zorgwekkende realiteit schuil: steeds meer Zuid-Afrikanen lopen financiële problemen op door hun gokgedrag. ### Gokken als inkomstenbron Volgens de krant gokt 65% van de Zuid-Afrikanen weleens. Een analyse van kredietbureau Experian, gebaseerd op 55 miljoen consumentendossiers, laat zien dat huishoudens die financieel nauwelijks rondkomen tot 40% van hun bruto maandinkomen besteden aan gokken. Dat is een alarmerend hoog percentage. Veel mensen zien gokken als een uitweg uit hun financiële problemen, maar belanden juist dieper in de schulden. ### Sportweddenschappen populair Vooral sportweddenschappen zijn in trek. Tijdens de coronapandemie hebben ze de traditionele casino's ingehaald en nu zijn ze goed voor ongeveer 70% van de bruto gokopbrengst in Zuid-Afrika. Ongeveer 60% van die opbrengsten komt van online weddenschappen. Onderzoekers wijzen op verschillende oorzaken: het toenemende gebruik van smartphones, agressieve marketingcampagnes en sponsordeals tussen gokbedrijven en sportclubs. Ook de economische situatie speelt een rol: veel Zuid-Afrikanen hebben moeite om rond te komen en hopen met gokken hun inkomen aan te vullen. > "De lange rijen bij lokale wedkantoren en de enorme hoeveelheid gokreclames in het land zijn tekenend voor de populariteit van gokken in Zuid-Afrika." - Wouter Niemeijer, inwoner van Kaapstad In de reportage van Trouw komen verschillende mensen aan het woord die afhankelijk zijn van een uitkering of pensioen en regelmatig een wedkantoor bezoeken. Sommigen hopen met hun inzetten voldoende geld te winnen om hun financiële situatie te verbeteren, maar lopen tegelijkertijd het risico om verder in de schulden te raken. ### Illegale aanbieders Naast de groei van de legale gokmarkt vormt illegaal gokken een groot probleem. Naar schatting vindt 62% van het online gokken in Zuid-Afrika plaats via illegale goksites. Deze aanbieders zouden jaarlijks tussen de twee en vier miljard euro aan inkomsten genereren, zonder daarover belasting af te dragen. Ook bestaan er zorgen over het gebruik van illegale gokplatforms voor witwaspraktijken. De Zuid-Afrikaanse minister van Financiën heeft daarom voorgesteld om online sportweddenschappen met 20% te belasten. Dat voorstel stuit echter op kritiek. Gokrechtadvocaat Garron Whitesman waarschuwt dat een hogere belasting averechts kan werken. Volgens hem bestaat het risico dat spelers uitwijken naar illegale aanbieders, waar minder toezicht mogelijk is. Whitesman pleit daarom voor een goed gereguleerde legale gokmarkt, gecombineerd met maatregelen tegen illegale aanbieders, zoals het blokkeren van websites en betalingsverkeer. ### Oproep tot strengere maatregelen De maatschappelijke gevolgen van het toenemende gokken leiden tot bezorgdheid. Eind vorig jaar dienden 101 organisaties, waaronder zorgverleners, maatschappelijke instellingen en belangenorganisaties, gezamenlijk een memorandum in bij het Zuid-Afrikaanse parlement. Zij waarschuwen voor de gevolgen van problematisch gokgedrag. Volgens lokale media worden zelfs studietoelagen gebruikt om te gokken. Zuid-Afrika beschikt al over hulplijnen en behandelprogramma's voor mensen met gokproblemen. Daarnaast gelden er binnen de legale online casino's maatregelen om kwetsbare spelers te beschermen. Zo moeten spelers in bepaalde situaties hun inkomen kunnen aantonen en kunnen accounts worden geblokkeerd wanneer iemand geen inkomen heeft. Ook wordt gewerkt aan een uitsluitingsregister voor studenten, werklozen en uitkeringsgerechtigden. Bij fysieke wedkantoren is het toezicht volgens Trouw minder vergaand. ### Wat betekent dit voor CRM in Nederland? De situatie in Zuid-Afrika staat niet op zichzelf. Ook in Nederland groeit de online gokmarkt, zij het onder strenger toezicht. Voor CRM-professionals in Nederland biedt deze casus waardevolle inzichten. Het laat zien hoe belangrijk het is om klantdata verantwoord te gebruiken, vooral in gevoelige sectoren zoals kansspelen. Een goed CRM-systeem kan helpen om risicoprofielen te identificeren en verantwoord speelgedrag te bevorderen. Zo slaat u een brug tussen commerciële doelen en maatschappelijke verantwoordelijkheid.