Wanneer wordt een belastingverhoging voor een ondernemer té zwaar?

Emma Bakker · 2026-08-27

Afgelopen woensdag kwam er na bijna achttien jaar een nieuw hoofdstuk in een langlopende fiscale strijd. De Rechtbank Noord-Holland publiceerde drie uitspraken. Die gaan terug naar 1 juli 2008, een datum die veel exploitanten van kansspelautomaten nog steeds bijblijft. Op die dag veranderde de hele belastingregeling. In plaats van 19% btw over de netto-omzet, kwam er een kansspelbelasting van 29% over het bruto spelresultaat. Dat was niet zomaar een wijziging – het was een forse lastenverzwaring. En nu, jaren later, moest de rechter beslissen: was deze verzwaring voor drie specifieke exploitanten een individuele en buitensporige last? ### Een strijd die al in 2008 begon Die overstap van btw naar kansspelbelasting had flinke gevolgen. Naast die nieuwe heffing van 29% verloren ondernemers ook het recht op btw-aftrek op hun kosten. De wetgever gaf zelf toe dat het een zware maatregel was. Maar het algemeen belang woog zwaarder, vond men. Al snel rees de vraag of dit het eigendomsrecht schond. Want belastingheffing mag, maar er moet wel een 'fair balance' zijn. Een redelijke verhouding tussen wat de samenleving nodig heeft en de bescherming van de belastingplichtige. Het Hof Amsterdam dacht in 2012 van niet. Zij vonden dat de wetgever bewust het risico nam dat een groot deel van de exploitanten verlies zou lijden. En omdat de markt zo streng gereguleerd was, konden ze die lasten nauwelijks doorschuiven. > "De wetgever had de economische gevolgen onderzocht en mocht ervan uitgaan dat exploitanten zouden proberen hun omzet te verhogen of kosten te besparen." Maar de Hoge Raad draaide dat in 2014 terug. De wetgever had zijn huiswerk gedaan, vond men. Bovendien was het doel niet alleen meer geld binnenhalen, maar ook een consistenter fiscaal regime. Daarmee leek de strijd op regelniveau voorbij. Voor de exploitanten bleef één weg over: aantonen dat de heffing in hun persoonlijke geval buitenproportioneel was. En daarover gaan deze drie nieuwe uitspraken. ### Hard geraakt, maar harder dan de rest? De drie ondernemers voerden aan dat hun belastingdruk met 16% tot 19% steeg. Ze werden verlieslatend en moesten keuzes maken: - Bezuinigen op personeel - Snijden in entertainmentbudgetten - Gratis consumpties schrappen De rechtbank erkent dat de wijziging voor de hele sector ingrijpend was. En daar zit precies de kneep. Een last die iedereen raakt, is niet meteen een individuele last. Je moet aannemelijk maken dat jij harder wordt geraakt dan je collega-exploitanten. Alleen winst die omslaat in verlies is niet genoeg. De omzet daalde ook door minder muntinworp. En daarvoor waren meer oorzaken, volgens de rechtbank: - Het nieuwe rookverbod - De verslechterende economie - Een veranderend spelaanbod De exploitanten konden niet genoeg bewijzen welk deel van hun problemen echt door de belasting kwam. De drempel om iets 'buitensporigs' aan te tonen, blijkt in de praktijk erg hoog te liggen. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze uitspraken zijn extra relevant omdat het tarief van de kansspelbelasting opnieuw stijgt – naar 37,8% in 2026. Die verhoging staat al op gespannen voet met het eigendomsrecht, schreef ik eerder. De nieuwe vonnissen gaan daar niet over, maar ze schetsen wel een duidelijk beeld. Ze laten zien hoe moeilijk het is om te bewijzen dat een algemene belastingmaatregel voor jou persoonlijk té zwaar is. De juridische lat ligt hoog, en het bewijs moet waterdicht zijn. Het is een reminder dat de wetgever een ruime marge heeft. En dat ondernemers die zich onevenredig geraakt voelen, een zware bewijslast te wachten staat. De discussie over de grenzen van belastingheffing is hiermee zeker niet afgesloten, maar de route naar succesvol verzet blijkt een steile klim.