Waarom de Reclame Code Commissie een klacht over de Postcode Loterij afwees

Emma Bakker · 2026-08-28

Je kent die reclames vast wel. Die van de Postcode Loterij, waar een vrolijke stem verkondigt: 'En het leuke is: iedereen krijgt een lot cadeau.' Klinkt mooi, toch? Maar wat als je samen met je partner maar één bankrekening deelt? Dan blijkt dat 'iedereen' opeens een stuk beperkter is. Daar ging een recente klacht over, en de Reclame Code Commissie (RCC) heeft er een uitspraak over gedaan. ### De kern van de klacht Een kijker zag die tv-spot en dacht: perfect! Twee gratis loten aanvragen, één voor mij en één voor mijn partner. Maar tijdens het aanmelden kwam de verrassing. Er kon maar één gratis lot per uniek IBAN (dat is je bankrekeningnummer) worden aangevraagd. Omdat het stel een gezamenlijke rekening had, kregen ze samen dus maar één lot. De klager vond dat de belofte 'iedereen krijgt een lot' hierdoor niet klopte en misleidend was. Stel je voor, je zit samen op de bank, ziet die reclame en denkt: leuk, we doen allebei mee! Dan blijkt het in de praktijk anders te werken. Dat voelt toch een beetje als een koude douche. De vraag was dus: mag je zoiets 'iedereen' noemen? ### Het verweer van de Postcode Loterij De Postcode Loterij verdedigde zich door te zeggen dat de slogan vooral bedoeld was om te laten zien dat de actie heel breed toegankelijk is. Volgens hen zou de 'gemiddelde consument' de uitspraak niet opvatten als een onvoorwaardelijke garantie voor letterlijk elke persoon, ongeacht hun financiële situatie. Het ging ze om de algemene toegankelijkheid. Ze benadrukten dat in principe iedereen die een IBAN heeft, mee kan doen. En laten we eerlijk zijn, in Nederland heeft bijna iedereen wel een bankrekening. Hun punt was dat de uitzondering – stellen met één gezamenlijke rekening – niet de regel ongeldig maakt. ### De uitspraak van de RCC De Reclame Code Commissie dacht er net zo over. In hun oordeel stelden ze dat de reclame niet misleidend was. Hun redenering? Iedereen *kan* beschikken over een IBAN, en daarmee is de actie in de basis voor een heel breed publiek beschikbaar. De situatie van de klager, met die ene gezamenlijke rekening, kwalificeerden ze als een 'bijzondere situatie'. De RCC vond niet dat deze bijzondere situatie de algemene boodschap van de reclame ondermijnde. De klacht werd daarom niet-ontvankelijk verklaard, of simpeler gezegd: afgewezen. ### Wat kunnen we hieruit leren? Het is een interessant gevalletje dat laat zien hoe reclamecodes werken. Aan de ene kant heb je de letterlijke tekst van een commercial, aan de andere kant de interpretatie door de 'gemiddelde consument'. De RCC kijkt vooral naar die gemiddelde interpretatie. - **Voor marketeers:** Wees voorzichtig met absolute termen als 'iedereen', 'altijd' of 'gratis'. Er is bijna altijd een uitzondering. - **Voor consumenten:** Het loont om de kleine lettertjes te checken, ook al is het maar een tv-reclame. 'Gratis' is vaak aan voorwaarden verbonden. - **De les:** Wat voor de één logisch en breed toegankelijk is, kan voor een ander met een net iets andere levenssituatie als misleidend voelen. Het is ook een kwestie van verwachtingen managen. Die vrolijke belofte zorgde voor een concrete verwachting bij de kijker. Toen die niet werd ingelost, voelde dat als misleiding. De RCC oordeelde dus dat de grens van misleiding niet was overschreden, maar het zet je wel aan het denken. Zo'n uitspraak geeft een beetje inzicht in de spelregels van reclame. Het blijft een afweging tussen duidelijke, aantrekkelijke communicatie en het voorkomen van misverstanden. In dit geval koos de commissie ervoor om de breedte van de actie zwaarder te laten wegen dan de specifieke beperking voor een kleine groep. De volgende keer dat je 'iedereen' hoort in een reclame, weet je in ieder geval dat het met een korreltje zout mag.