Professor bekritiseert gokindustrie: verdienmodel schadelijk voor gezondheid

Emma Bakker · 2026-03-30

Professor Charles Livingstone heeft tijdens zijn verblijf in Finland flink uitgehaald naar het verdienmodel van de gokindustrie. En dat is niet zomaar een mening - het komt van een associate professor van de Monash University in Australië die samenwerkt met Finse onderzoekers op het gebied van kansspelregulering. Zijn kritiek? Die gaat verder dan alleen maar zeggen dat gokken slecht is. Livingstone past het concept van Commercial Determinants of Health (CDoH) toe op de goksector. Kort gezegd: hij laat zien hoe het verdienmodel van gokbedrijven direct invloed heeft op hoe kansspelen worden ontwikkeld, aangeboden en - misschien wel het belangrijkste - hoe ze worden gereguleerd. ### Waarom de vergelijking met tabaksindustrie? Livingstone ziet duidelijke parallellen. Net zoals bij tabaksfabrikanten, komt regulering vaak pas op gang als de schade al is aangericht. Hij wijst erop dat gokken wereldwijd enorm is gegroeid en nu in bijna elk land beschikbaar is. En de cijfers zijn zorgwekkend: honderden miljoenen mensen zouden wereldwijd in enige mate schade ondervinden van gokken. De gevolgen van overmatig gokken zijn volgens hem divers: - Financiële problemen die hele gezinnen kunnen ontwrichten - Relatieproblemen en sociale isolatie - Mentale gezondheidsklachten zoals angst en depressie - Maatschappelijke kosten voor zorg en justitie ### Het probleem met snelle gokspellen Livingstone besteedt speciale aandacht aan bepaalde kansspelen. Speelautomaten en online casinospelen bijvoorbeeld - die worden gekenmerkt door hoge speelsnelheid en grote inzetmogelijkheden. Volgens de professor brengen deze producten een verhoogd risico op gokgerelateerde schade met zich mee. En dan is er nog iets interessants. Hij merkt op dat regulering vaak achterloopt bij de ontwikkelingen in de industrie. Het is een beetje zoals proberen een brand te blussen terwijl die zich al heeft verspreid. ### Het netwerk van belanghebbenden Hier wordt het echt complex. Livingstone wijst op de rol van andere partijen die ook verdienen aan de goksector: - Sportorganisaties die sponsorgeld ontvangen - Mediabedrijven die reclame-inkomsten genereren - Technologiebedrijven die platforms bouwen - Financiële instellingen die transacties faciliteren "Er ontstaat een heel netwerk van partijen met een financieel belang in de kansspelindustrie," stelt hij. En die verwevenheid kan ervoor zorgen dat maatregelen die inkomsten uit gokken beperken, op flinke weerstand stuiten. Denk aan de discussies over gokreclame tijdens sportwedstrijden - dat is niet voor niets zo'n heet hangijzer. ### Verantwoord spelen: wie is er verantwoordelijk? Livingstone heeft ook kritiek op het begrip 'verantwoord spelen'. Volgens hem richt die benadering zich te veel op het gedrag van individuele gokkers, terwijl er minder aandacht is voor de eigenschappen van de gokproducten zelf en de rol van aanbieders. En hier komt een pijnlijk feit naar voren: een aanzienlijk deel van de inkomsten van gokbedrijven zou afkomstig zijn van spelers die intensief gokken. Dat zet vraagtekens bij het hele idee van 'verantwoord' aanbieden. Livingstone werkt momenteel samen met onderzoekers van de University of Helsinki. Zijn blog maakt deel uit van een bredere uitwisseling van kennis over kansspelbeleid. Overigens: Finland heeft als doel gesteld dat online gokken in 2027 volledig gereguleerd moet zijn. ### Wat als je hulp nodig hebt? Als je merkt dat het gokken je ontglipt, kun je jezelf inschrijven in Cruks (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen). Eenmaal aangemeld voor die gokstop, kun je niet meer bij landgebonden en online casino's spelen. Maar Cruks is een middel, niet de ultieme oplossing. Zoek professionele hulp als je er niet alleen uitkomt - dat is geen teken van zwakte, maar van kracht. Livingstone's analyse laat zien dat het probleem complexer is dan alleen 'mensen die niet kunnen stoppen met gokken'. Het gaat om een heel systeem, een verdienmodel dat soms haaks staat op volksgezondheid. En zoals hij zelf zegt: "Regulering komt vaak pas als de schade al is aangericht." Die woorden blijven nog even nagalmen.