Een Canadees onderzoek onder 3.709 volwassenen toont aan dat lootbox-kopers vaker kampen met gokproblemen en psychische klachten. 57,7% van hen voldoet aan criteria voor probleemgokken, tegenover 21,1% van niet-kopers.
Een grootschalig Canadees onderzoek, geleid door Hyoun S. Kim van de Toronto Metropolitan University, legt een opvallend verband bloot tussen het kopen van lootboxes en gokproblemen. De resultaten zijn confronterend, maar de onderzoekers waarschuwen direct: dit bewijst nog niet dat lootboxes de oorzaak zijn.
### Wat het onderzoek precies onderzocht
Het team van Kim wilde weten of er een verband bestaat tussen lootbox-aankopen en de ernst van gokgedrag. Daarbij keken ze niet alleen naar gokken op zich, maar ook naar andere factoren zoals psychische klachten en problematisch gedrag.
Deelnemers waren 3.709 volwassenen die minstens een keer per maand gokten én regelmatig videogames speelden. Een specifieke groep, dat wel.
### Meer dan de helft geeft geld uit aan lootboxes
Van alle deelnemers gaf 51,8 procent (1.922 mensen) aan in de twaalf maanden voor het onderzoek geld te hebben uitgegeven aan lootboxes. Die groep was gemiddeld jonger, vaker alleenstaand, vaker werkzaam en had vaker een hbo- of universitaire opleiding.
### Een schokkend verschil in gokrisico
Het meest opvallende resultaat? Van de lootbox-kopers voldeed 57,7 procent aan de criteria voor een matig risicovolle gokker of probleemgokker. Bij deelnemers die geen lootboxes kochten, was dat slechts 21,1 procent.
Het verband bleef bestaan, zelfs nadat de onderzoekers rekening hielden met andere vormen van gokken, zoals online casino's en sportweddenschappen.
### Hoe lootboxes zich verhouden tot andere kansspelen
- De samenhang tussen lootbox-aankopen en ernstige gokproblemen was sterker dan bij sportweddenschappen en krasloten.
- Die samenhang was vergelijkbaar met die van traditionele casinospellen.
- Hoe vaker iemand lootboxes kocht, hoe ernstiger de gerapporteerde gokproblemen.
### Ook psychische klachten spelen een rol
Lootbox-kopers rapporteerden vaker psychische klachten. Ze voldeden vaker aan de criteria voor:
- Een middelenstoornis
- Depressie
- Gegeneraliseerde angststoornis
- Paniekstoornis
- Bipolaire stoornis, schizofrenie en boulimia
Daarnaast meldden ze vaker problematisch gedrag, zoals overmatig gamen, gebruik van pornografie, online winkelen, sporten, sociale media en internetgebruik.
Opvallend: voor PTSS, OCD en ADHD was er geen statistisch significant verschil tussen de groepen.
### Zijn lootboxes eigenlijk wel kansspelen?
De onderzoekers trekken een duidelijke parallel. Lootboxes werken net als speelautomaten: met willekeurige beloningen, bijna-winnende uitkomsten en flitsende geluiden en beelden. Allemaal elementen die je aanmoedigen om door te spelen.
Maar de regelgeving verschilt per land. In Nederland moet de prijs van een lootbox in echt geld worden weergegeven, niet alleen in een virtuele valuta. België gaat nog een stap verder: daar vallen lootboxes officieel onder de kansspelwetgeving.
### Wat betekent dit voor beleid?
De onderzoekers stellen dat beleidsmakers kunnen overwegen om lootboxes onder bestaande kansspelregels te laten vallen. Denk aan leeftijdscontroles, speellimieten en duidelijke informatie over risico's.
Eerder onderzoek van jurist Leon Y. Xiao bevestigt dat betaalde lootboxes sterke overeenkomsten vertonen met kansspelen, omdat spelers betalen voor een onzekere uitkomst met een mogelijke waarde.
### Een belangrijke kanttekening
De onderzoekers benadrukken dat hun studie geen bewijs levert dat lootboxes gokproblemen veroorzaken. De gegevens zijn namelijk op één moment verzameld. Het kan ook zijn dat mensen met een aanleg voor gokken nu eenmaal vaker lootboxes kopen.
Maar het verband is er. En het is sterk genoeg om serieus te nemen. Of je nu gamer bent, ouder van een gamend kind, of beleidsmaker: dit onderzoek geeft stof tot nadenken.
