Steeds meer jongeren in de bijstand: wat speelt er echt?

Emma Bakker · 2026-09-21

Het aantal jongeren met een bijstandsuitkering blijft maar stijgen. Al dertien kwartalen op rij. Begin 2026 ontvingen ongeveer 42.000 jongeren onder de 27 jaar een uitkering via de Participatiewet. Dat is meer dan 10% van de totale groep van zo'n 410.000 bijstandsontvangers. En niemand die precies weet waarom. PRO-Kamerlid Wimar Bolhuis wilde daar het fijne van weten. Naar aanleiding van een artikel in het NRC stelde hij Kamervragen aan minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie. De kernvraag: komt het door online gokken en Buy Now Pay Later-diensten dat jongeren steeds vaker in de schulden en vervolgens in de bijstand belanden? ### Wat de minister wel en niet zegt Aartsen bevestigt het beeld dat het aantal jonge bijstandsontvangers al langere tijd stijgt. Er is simpelweg meer instroom dan uitstroom, met name onder mensen met een buiten-Europese herkomst. Om die groep aan het werk te helpen, zet hij in op de 'Aanpak Werk en Meedoen Nieuwkomers'. Statushouders hebben volgens hem 'veel arbeidspotentieel' dat nu blijft liggen. Maar zodra het over de oorzaken gaat, wordt de minister voorzichtiger. Ja, het is zorgelijk dat er meer jongeren online zijn gaan gokken sinds de invoering van de Wet Kansspelen op afstand. Maar of dat ook leidt tot meer bijstandsaanvragen? Dat weet hij niet. > Het is aannemelijk dat een combinatie van problemen, zoals oplopende schulden of mentale gezondheidsklachten, uiteindelijk leidt tot meer instroom in de bijstand. Met andere woorden: de minister erkent het patroon, maar heeft geen hard bewijs dat gokken of achteraf betalen de directe aanjager is. Dat maakt het lastig om gericht beleid te maken. ### Bescherming tegen 'financiële verleidingen' Wat het kabinet wél doet, is inzetten op bescherming van consumenten. Aartsen verwijst naar twee sporen: - De nieuwe wet voor online kansspelen, waar staatssecretaris Van Bruggen de Kamer deze zomer over informeerde. - Een vernieuwde Europese richtlijn die consumenten beter moet beschermen bij achteraf betalen via BNPL-diensten. Daarnaast benadrukt hij dat de betrokken ministers en staatssecretarissen veel samenwerken. Logisch ook, want de dossiers liggen verspreid over verschillende ministeries. Werk, zorg, financiën — het raakt elkaar allemaal. ### Waarom dit ertoe doet Voor jongeren zelf staat er veel op het spel. Zij hebben hun loopbaan nog voor zich. Als zij een beroep moeten doen op de bijstand als laatste vangnet, dan is het zaak dat dit zo kort mogelijk duurt. Dat zegt de minister ook, en daar is iedereen het waarschijnlijk over eens. Maar zonder duidelijk inzicht in de oorzaken blijft het gissen naar de oplossing. Is het de nasleep van de coronajaren? De krappe arbeidsmarkt voor starters? De verleiding van een gokje of een gespreid betaalplan? Of, waarschijnlijker, een combinatie van alles tegelijk? Wat vaststaat: het aantal jonge bijstandsontvangers daalt niet. En zolang de onderliggende oorzaken niet helder zijn, blijft het dweilen met de kraan open. Voor beleidsmakers, maar vooral voor de jongeren die er elke maand van moeten rondkomen.