Waarom een maximumjackpot bij loterijen eerlijker zou zijn

Emma Bakker · 2026-08-07

De Belgische auteur Jonas Van der Slycken, bekend van het boek 'Schandalig rijk of ongelijk' en gastprofessor circulaire economie aan de Universiteit Gent, komt met een opvallend voorstel. Hij wil loterijen fundamenteel hervormen. Zijn idee? Een maximumjackpot invoeren, zodat veel meer spelers een mooie prijs winnen in plaats van dat er af en toe één multimiljonair wordt gecreëerd. In een interview met HUMO legt hij uit waarom het huidige systeem volgens hem niet eerlijk is. Het leidt namelijk tot steeds grotere jackpots die slechts een handvol mensen steenrijk maken. Zijn alternatief is een zogenaamde 'regeneratieve loterij', waarbij het prijzengeld over veel meer deelnemers wordt verdeeld. ### Waarom een maximumjackpot? Van der Slycken stelt dat een jackpot van € 10 miljoen bij EuroMillions nog altijd levensveranderend is. Het bedrag dat daarboven komt, zou je kunnen gebruiken voor extra prijzen van bijvoorbeeld € 50.000 of € 100.000. Zo worden er geen enkele superrijken gecreëerd, maar wél honderden mensen die een flinke financiële boost krijgen. Een belangrijk onderdeel van zijn voorstel is het afschaffen van het accumulatiemechanisme. Dat is het systeem waarbij de jackpot groeit als de hoofdprijs niet valt. Precies dat mechanisme zorgt ervoor dat jackpots wereldwijd regelmatig oplopen tot honderden miljoenen euro's. Door een maximum aan de hoofdprijs te stellen, zou het bedrag boven die grens automatisch verdeeld kunnen worden onder meerdere winnaars. Van der Slycken noemt ook een ander idee: een deel van het prijzengeld inzetten als startkapitaal voor jongeren. Zo zou een loterij niet alleen spelers blij maken, maar ook bijdragen aan een eerlijkere startpositie voor een hele generatie. ### Loterijen en vermogensongelijkheid Het interview gaat dieper in op de rol die loterijen spelen bij vermogensongelijkheid. Van der Slycken wijst erop dat spelers met lagere inkomens relatief vaker deelnemen aan loterijen. Tegelijkertijd is de kans op de hoofdprijs extreem klein. En als die valt, behoort de winnaar in één klap tot de vermogendste mensen van het land. Dat is volgens de auteur een scheve verdeling. Een eerlijkere spreiding van het prijzengeld zou beter aansluiten bij de maatschappelijke functie die veel nationale loterijen zeggen te vervullen. Veel loterijen adverteren immers met goede doelen en maatschappelijke betrokkenheid. ### De aantrekkingskracht van grote jackpots Toch erkent Van der Slycken dat er een probleem is. De grote jackpots zijn namelijk de belangrijkste reden waarom mensen meespelen. Hoe hoger de hoofdprijs, hoe meer tickets er worden verkocht. Het is dus onzeker hoe consumenten zouden reageren op lagere hoofdprijzen. Die spanning maakt het voorstel interessant maar ook risicovol. Kansspelorganisaties zullen niet snel vrijwillig afstand doen van hun belangrijkste marketinginstrument. Toch is het een discussie die de moeite waard is, zeker gezien de recente ontwikkelingen. Eerder dit jaar wonnen Belgen namelijk enorme bedragen bij de EuroMillions. In juni viel er een recordbedrag van € 175 miljoen en nog geen drie weken later won een Belgische deelnemer € 80 miljoen. Die bedragen laten precies zien waar Van der Slycken op wijst: een paar mensen worden in één klap extreem rijk, terwijl de rest met lege handen achterblijft. ### Een andere kijk op winnen Het voorstel van Van der Slycken dwingt ons om na te denken over wat winnen eigenlijk betekent. Is het beter dat één persoon € 200 miljoen wint, of dat tweehonderd mensen € 1 miljoen krijgen? Voor de samenleving als geheel is dat laatste waarschijnlijk veel waardevoller. Het zou de kloof tussen arm en rijk verkleinen in plaats van vergroten. Natuurlijk is het maar de vraag of dit ooit werkelijkheid wordt. De commercie van loterijen is gebouwd op de droom van de grote jackpot. Maar de discussie die Van der Slycken start, is belangrijk. Want uiteindelijk gaat het erom of we loterijen zien als entertainment of als een instrument voor eerlijke welvaartsverdeling. Wat denk jij? Zou jij nog meespelen als de hoofdprijs maximaal € 10 miljoen is, maar er veel meer kleinere prijzen te winnen zijn? Het is een vraag die steeds meer mensen zich zullen stellen naarmate het debat over loterijen en ongelijkheid groeit.