Waarom een maximumjackpot loterijen eerlijker zou maken

Emma Bakker · 2026-08-07

Stel je voor: je wint de jackpot van de EuroMillions. Levensveranderend, toch? Maar wat als diezelfde pot verdeeld zou worden over honderden winnaars, zodat veel meer mensen een flink bedrag krijgen? Dat is precies waar de Belgische auteur Jonas Van der Slycken voor pleit. Hij wil af van de megajackpots en in plaats daarvan een eerlijker systeem introduceren. Van der Slycken, schrijver van het boek *Schandalig rijk of ongelijk* en gastprofessor circulaire economie aan de Universiteit Gent, deed zijn voorstel in een interview met HUMO. Zijn idee: een zogenoemde 'regeneratieve loterij'. Daarbij wint niet één persoon honderden miljoenen, maar krijgen veel meer deelnemers een substantieel bedrag. ### Het probleem met de huidige jackpots De huidige opzet van loterijen zoals de EuroMillions zorgt ervoor dat jackpots steeds verder oplopen. Dat komt door het accumulatiemechanisme: wanneer de hoofdprijs niet valt, wordt het bedrag doorgeschoven naar de volgende trekking. Zo ontstaan er regelmatig jackpots van honderden miljoenen euro's. Volgens Van der Slycken is dat niet eerlijk. De kans dat jij die hoofdprijs wint is extreem klein, terwijl de jackpot juist steeds groter wordt. Het gevolg? Eén of enkele winnaars worden in één klap multimiljonair, terwijl de rest met lege handen achterblijft. ### Een maximum aan de hoofdprijs Zijn voorstel is simpel: stel een maximum aan de jackpot. Bijvoorbeeld € 10 miljoen voor de EuroMillions. Dat is nog altijd een levensveranderend bedrag voor de winnaar, maar het resterende prijzengeld kan dan worden verdeeld over extra prijzen van bijvoorbeeld € 50.000 of € 100.000. Door een maximum in te stellen, zou het bedrag boven die grens automatisch verdeeld worden onder meerdere winnaars. Van der Slycken noemt ook de mogelijkheid om een deel van het prijzengeld in te zetten als startkapitaal voor jongeren. Zo krijgt het geld een bredere maatschappelijke functie. ### Loterijen en vermogensongelijkheid Een belangrijk argument van Van der Slycken is dat loterijen bijdragen aan vermogensongelijkheid. Onderzoek toont aan dat spelers met lagere inkomens relatief vaker deelnemen aan loterijen. Zij geven een groter deel van hun inkomen uit aan loten, terwijl de kans op de hoofdprijs minimaal is. Tegelijkertijd zorgen de hoge jackpots ervoor dat een paar gelukkigen in één klap tot de vermogendste mensen van het land behoren. Volgens de auteur sluit dat niet aan bij de maatschappelijke functie die veel nationale loterijen zeggen te vervullen. > "We creëren nu een systeem waarin een handvol mensen extreem rijk wordt, terwijl de meerderheid van de spelers niets wint. Een eerlijkere verdeling zou beter passen bij de rol die loterijen in de samenleving zouden moeten spelen." ### Zou het werken? Toch erkent Van der Slycken dat er haken en ogen zitten aan zijn voorstel. De grote jackpots zijn namelijk een belangrijke aantrekkingskracht op spelers. Mensen spelen juist mee vanwege die droom van een megawinst. Het is onzeker hoe consumenten zouden reageren op lagere hoofdprijzen. Eerder dit jaar lieten Belgen nog zien hoe aantrekkelijk die grote prijzen zijn. In juni won een Belg een recordbedrag van € 175 miljoen bij de EuroMillions. Nog geen drie weken later won een andere Belgische deelnemer € 80 miljoen. Zulke bedragen zorgen voor enorme media-aandacht en trekken nieuwe spelers aan. ### De toekomst van loterijen Het voorstel van Van der Slycken roept interessante vragen op. Moet een loterij vooral één grote winnaar creëren, of juist veel mensen blij maken met een mooi bedrag? En hoe houd je het spelen aantrekkelijk zonder die megajackpots? Het is een discussie die niet alleen in België speelt, maar ook in Nederland relevant is. De Nederlandse Loterij en andere aanbieders zullen goed moeten nadenken over de balans tussen aantrekkelijke prijzen en een eerlijke verdeling. Of het voorstel van Van der Slycken ooit werkelijkheid wordt, is nog maar de vraag. Maar het zet in ieder geval aan tot nadenken over hoe we met loterijen omgaan.