Waarom een maximumjackpot loterijen eerlijker maakt

Emma Bakker · 2026-08-07

Stel je voor: je wint de jackpot van EuroMillions. Een bedrag van honderden miljoenen euro's dat je leven in één klap verandert. Klinkt fantastisch, toch? Maar de Belgische auteur Jonas Van der Slycken ziet dat anders. Hij pleit voor een fundamentele hervorming van loterijen, met een maximumjackpot als kernidee. Zijn voorstel: verdeel het prijzengeld over veel meer winnaars in plaats van één of enkele multimiljonairs te creëren. Van der Slycken, schrijver van het boek 'Schandalig rijk of ongelijk' en gastprofessor circulaire economie aan de Universiteit Gent, deelt zijn visie in een interview met HUMO. Zijn pleidooi draait om een zogenaamde 'regeneratieve loterij'. Daarbij winnen meer deelnemers een substantieel bedrag, in plaats van dat één persoon de hoofdprijs opstrijkt. ### Het probleem met de huidige jackpots De huidige opzet van loterijen leidt volgens Van der Slycken tot steeds grotere jackpots. Dat komt door het accumulatiemechanisme: wanneer de hoofdprijs niet valt, groeit de pot door naar de volgende trekking. Zo kunnen jackpots wereldwijd oplopen tot honderden miljoenen euro's. Maar die enorme bedragen creëren slechts een handvol nieuwe multimiljonairs. > "Een jackpot van € 10 miljoen is nog altijd levensveranderend. Het resterende geld kan beter worden verdeeld over extra prijzen van € 50.000 of € 100.000." - Jonas Van der Slycken Zijn voorstel is helder: stel een maximum aan de hoofdprijs. Alles boven die grens wordt automatisch verdeeld onder meerdere winnaars. Zo krijgt een grotere groep spelers een kans op een bedrag dat hun leven écht verandert, zonder dat één persoon in één klap tot de rijksten van het land behoort. ### Loterijen en vermogensongelijkheid Van der Slycken legt ook een link tussen loterijen en vermogensongelijkheid. Hij wijst erop dat spelers met lagere inkomens relatief vaker deelnemen aan loterijen. Tegelijkertijd is de kans op de hoofdprijs extreem klein. Dat zorgt voor een scheve verdeling: degenen die het minst hebben, geven relatief het meest uit aan loterijen, terwijl de winnaars vaak al in een betere uitgangspositie verkeren. Een eerlijkere verdeling van het prijzengeld zou volgens de auteur beter aansluiten bij de maatschappelijke functie die nationale loterijen zeggen te vervullen. Veel loterijen profileren zich immers als organisaties die bijdragen aan goede doelen en de samenleving. Een eerlijkere prijsverdeling past daar logischerwijs bij. ### Wat betekent dit voor spelers? Toch erkent Van der Slycken dat de grote jackpots een belangrijke aantrekkingskracht hebben op spelers. De droom van een leven zonder financiële zorgen trekt nu eenmaal veel deelnemers. Het is dan ook onzeker hoe consumenten zouden reageren op lagere hoofdprijzen. Zullen ze minder vaak een lot kopen als de hoofdprijs lager is? Dat is een terechte vraag. Loterijen zijn uiteindelijk ook commerciële organisaties die inkomsten moeten genereren. Een evenwicht tussen aantrekkelijke prijzen en een eerlijkere verdeling zal dus zorgvuldig moeten worden gevonden. ### Recente grote winsten in België De actualiteit geeft het pleidooi van Van der Slycken extra relevantie. Eerder dit jaar wonnen zijn landgenoten nog enorme geldprijzen bij de EuroMillions. In juni viel een Belg een recordbedrag van € 175 miljoen ten deel. Nog geen drie weken later won een andere Belgische deelnemer € 80 miljoen. Twee levens die in korte tijd compleet veranderden. Zulke bedragen zijn levensveranderend, maar roepen ook vragen op. Wat doe je met € 175 miljoen? Hoe ga je om met de plotselinge aandacht en de verwachtingen van familie en vrienden? En is het eerlijk dat één persoon zoveel krijgt, terwijl duizenden anderen met lege handen achterblijven? ### De kern van het voorstel Het voorstel van Van der Slycken komt in essentie neer op een herverdeling van geluk. In plaats van één grote winnaar, krijgen meer mensen een kans op een substantieel bedrag. Dat kan variëren van een flinke buffer voor een eerste woning tot startkapitaal voor een eigen onderneming. Ook noemt hij de mogelijkheid om een deel van het prijzengeld in te zetten voor jongeren. Het is een gedachte die de discussie over loterijen en eerlijkheid opent. Want uiteindelijk draait het om de vraag: wat is de maatschappelijke functie van een loterij? Is dat het creëren van een enkele multimiljonair, of het verspreiden van kansen onder een grotere groep mensen? Het antwoord op die vraag bepaalt wellicht de toekomst van loterijen in Europa.