Waarom een maximumjackpot bij loterijen eerlijker zou zijn

Emma Bakker · 2026-08-07

De Belgische auteur Jonas Van der Slycken, schrijver van het boek 'Schandalig rijk of ongelijk' en gastprofessor circulaire economie aan de Universiteit Gent, pleit voor een fundamentele hervorming van loterijen. In een interview met HUMO stelt hij voor om een maximumjackpot in te voeren, zodat meer spelers bij loterijen een kleinere prijs kunnen winnen in plaats van één of enkele multimiljonairs te creëren. Jonas Van der Slycken stelt dat de huidige opzet van loterijen leidt tot steeds grotere jackpots die slechts een handvol nieuwe multimiljonairs creëren. In plaats daarvan pleit hij voor een zogenoemde 'regeneratieve loterij', waarbij meer deelnemers een substantiële prijs winnen. Dat zegt hij in een interview met HUMO naar aanleiding van zijn boek Schandalig rijk of ongelijk. ### Het voorstel: een maximum aan de hoofdprijs Volgens hem zou een jackpot van € 10 miljoen voor EuroMillions nog altijd een levensveranderend bedrag zijn, terwijl het resterende prijzengeld kan worden gebruikt voor extra prijzen van bijvoorbeeld € 50.000 of € 100.000. Stel je voor: in plaats van één persoon die ineens miljonair wordt, zouden tientallen mensen een bedrag krijgen waarmee ze hun hypotheek kunnen aflossen, een eigen bedrijf kunnen starten of een studie kunnen bekostigen. Een belangrijk onderdeel van zijn voorstel is het afschaffen van het huidige accumulatiemechanisme. Bij EuroMillions en diverse andere loterijen groeit de jackpot wanneer de hoofdprijs niet valt. Juist dat mechanisme zorgt volgens Van der Slycken voor de steeds hogere jackpots die wereldwijd regelmatig oplopen tot honderden miljoenen euro's. Door een maximum aan de hoofdprijs te stellen, zou het bedrag boven die grens automatisch kunnen worden verdeeld onder meerdere winnaars. Ook noemt hij de mogelijkheid om een deel van het prijzengeld in te zetten als startkapitaal voor jongeren. Dat zou een directe impact kunnen hebben op kansenongelijkheid, want niet iedereen heeft dezelfde startpositie in het leven. ### Ongelijkheid in vermogen In het interview stelt Van der Slycken daarnaast dat loterijen volgens hem bijdragen aan vermogensongelijkheid. Hij wijst erop dat spelers met lagere inkomens relatief vaker deelnemen aan loterijen en dat de kans op de hoofdprijs extreem klein is. Tegelijkertijd zorgen de hoge jackpots ervoor dat één of enkele winnaars in één klap tot de vermogendste mensen van het land gaan behoren. Dat is een interessante paradox: de mensen die het minst te besteden hebben, geven relatief het meest uit aan loterijen, terwijl de kans dat zij die hoofdprijs winnen verwaarloosbaar klein is. De kans op de jackpot bij EuroMillions is ongeveer 1 op 139 miljoen. Ter vergelijking: de kans dat je door de bliksem wordt getroffen is ongeveer 1 op 1 miljoen. Je bent dus ruim honderd keer meer kans om door de bliksem te worden getroffen dan om de hoofdprijs te winnen. Volgens de auteur zou een eerlijkere verdeling van het prijzengeld beter aansluiten bij de maatschappelijke functie die veel nationale loterijen zeggen te vervullen. Veel loterijen adverteren met goede doelen en maatschappelijke projecten die ze ondersteunen, maar de feitelijke uitkering van het prijzengeld zorgt vooral voor extreme verrijking van een enkeling. Hij erkent daarbij wel dat de grote jackpots momenteel een belangrijke aantrekkingskracht hebben op spelers en dat het onzeker is hoe consumenten zouden reageren op lagere hoofdprijzen. Mensen kopen nu eenmaal vaker een lot wanneer de jackpot torenhoog is opgelopen. Dat is een bekend psychologisch effect: hoe groter de prijs, hoe meer mensen bereid zijn om hun kans te wagen, ook al is die kans nog zo klein. ### Recente Belgische winsten Eerder dit jaar wonnen zijn landgenoten nog enorme geldprijzen bij de EuroMillions. In juni won een Belg een recordbedrag van € 175 miljoen en nog geen drie weken later won een Belgische deelnemer € 80 miljoen. Die bedragen illustreren precies waar Van der Slycken op wijst: het gaat om uitzonderlijke bedragen die in één klap levens veranderen, maar slechts voor een handvol gelukkigen. Voorstanders van de huidige opzet wijzen erop dat de grote jackpots bijdragen aan de populariteit van loterijen en daarmee ook aan de opbrengsten voor goede doelen. Maar is dat argument sterk genoeg? Van der Slycken denkt van niet. Hij gelooft dat een eerlijkere verdeling van het prijzengeld op de lange termijn juist meer draagvlak kan creëren voor loterijen, omdat meer mensen daadwerkelijk iets winnen. Of zijn voorstel ooit werkelijkheid wordt, is nog maar de vraag. De kansspelindustrie is een machtige sector met veel belangen. Maar de discussie die hij aanzwengelt is zeker het waard: willen we als samenleving blijven inzetten op het creëren van een paar schatrijke winnaars, of kiezen we voor een model waarbij meer mensen een betekenisvolle prijs winnen?