Lubach noemt statiegeldloterij 'gokprobleem': wat speelt er echt?

Emma Bakker · 2026-09-23

### Van recycleprobleem naar gokprobleem Stel je voor: je loopt naar de supermarkt met een tas vol lege blikjes en plastic flessen. Je stopt ze in de automaat, krijgt je statiegeld terug — en dan? Volgens presentator Arjen Lubach is het antwoord tegenwoordig: je geld inzetten als een lot. In zijn programma LUBACH noemt hij de zogenoemde statiegeldloterij ronduit "stom". Zijn punt? Van een recycleprobleem wordt zo een gokprobleem gemaakt. De loterij is onderdeel van de maatregelen die Verpact en toenmalig staatssecretaris Thierry Aartsen hebben afgesproken om de inzameling van plastic flessen en blikjes te verbeteren. Het wettelijke inzameldoel van 90% wordt namelijk nog altijd niet gehaald. ### Twee alternatieven die Lubach aandraagt In zijn uitzending wijst Lubach op twee andere manieren om de inzameling te stimuleren: - Meer plekken waar consumenten hun flessen en blikjes kunnen inleveren - Een verhoging van het statiegeldbedrag Die eerste maatregel zit al in de plannen van Verpact, want er komen extra innamepunten. De tweede optie — een hoger statiegeld — stond eveneens op tafel. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) had die mogelijkheid opgenomen in een opgelegde maatregel. Aartsen was er echter geen voorstander van. In plaats daarvan kwam er ruimte voor een financiële beloning: de statiegeldloterij, waarbij consumenten hun ontvangen statiegeld kunnen gebruiken om loten te kopen. > "Op deze manier wordt er van een recycleprobleem een gokprobleem gemaakt." — Arjen Lubach ### De toezichthouder werd buitenspel gezet Hoe de loterij tot stand kwam, is op zichzelf al een verhaal. NOS berichtte op basis van Woo-documenten over de gesprekken tussen Aartsen en Verpact. Wat opvalt: de ILT, die toezicht houdt op het statiegeldsysteem, werd niet betrokken bij het inhoudelijke overleg waarin het alternatieve plan werd uitgewerkt. De toezichthouder kreeg pas later een voorstel te zien en stelde vervolgens dat Verpact niet kon aantonen dat de maatregel hetzelfde positieve effect zou hebben als de eerder opgelegde maatregelen. Dat is nogal wat: een plannetje dat buiten het toezicht om werd bedacht, zonder hard bewijs dat het werkt. ### Ook buiten de politiek klonken waarschuwingen Niet alleen politici en toezichthouders waren kritisch. De Consumentenbond waarschuwde eind 2025 voor de spelelementen in het plan van Verpact. Volgens de organisatie kunnen die ertoe leiden dat het inleveren van blikjes situaties oplevert die sterk op gokken lijken. Het Trimbos-instituut sloot zich daarbij aan en waarschuwde dat de introductie van een kansspel bij statiegeldautomaten kan bijdragen aan de normalisering van gokken. En dat terwijl er al genoeg zorgen zijn over gokverslaving in Nederland. ### Een satirisch idee dat werkelijkheid werd Lubach besteedt in zijn uitzending ook aandacht aan de oorsprong van het idee. Hij verwijst naar cabaretier Tex de Wit, onderdeel van het team van Lubach. De Wit opperde eerder in de podcast Zo, Opgelost van KRO-NCRV het idee om van statiegeld een loterij te maken. Lubach suggereert dat Aartsen en Verpact het idee vervolgens hebben overgenomen. Kleine kanttekening: De Wits opmerking was onderdeel van de satirische insteek van het programma. Toch is het opvallend hoe een grap ineens beleid kan worden. In het item komt De Wit zelf ook aan het woord. Op satirische wijze stelt hij voor om statiegeldautomaten uit te rusten met een 'double or nothing'-knop, discolichten te laten afgaan bij een gewonnen prijs en muntjes uit de machine te laten kletteren zoals bij een ouderwetse gokkast. Hij noemt gekscherend nog meer mogelijkheden, waaronder een AZC-locatieloterij, een jaarlijkse stikstoftrekking en een GGZ-bingo. ### De Groene Jackpot is inmiddels een feit De statiegeldloterij genaamd "De Groene Jackpot" heeft via Beter Lot B.V. een vergunning van de Kansspelautoriteit gekregen. In augustus 2026 ging de loterij van start. Deelnemers maken kans op prijzen vanaf € 5 tot en met de 'Groene Jackpot' van € 10.000 netto. Het item over de statiegeldloterij is terug te zien via de website van RTL. ### Lubach over gokken Lubach heeft zich al vaker tegen (online) gokken uitgesproken. In een uitzending van Zondag met Lubach in december 2019 stelde hij al kritische vragen bij de Koning TOTO-campagne van Nederlandse Loterij. Naar aanleiding van die uitzending werden Kamervragen gesteld over de campagne. In 2022 besprak hij de Nederlandse gokindustrie en de nauwe banden met de voetbalwereld. Het patroon is duidelijk: waar geld en kansspelen samenkomen, zit Lubach bovenop. En nu dus ook bij de statiegeldautomaat om de hoek.