Loterijen vs. online gokken: Waarom goed werk in gevaar komt

Emma Bakker · 2026-04-01

Het is een gesprek dat je misschien niet elke dag voert, maar het raakt wel degelijk de kern van veel goed werk in Nederland. Ineke Sybesma en Henriette Kievit van Het Goede Doelen Platform zaten onlangs aan tafel met het Vakblad fondsenwerving. En wat bleek? Er zit een flinke kink in de kabel als het gaat om ons kansspelbeleid. Loterijen worden namelijk nog te vaak op één hoop gegooid met online gokken. Dat klinkt misschien als een technisch detail, maar de gevolgen zijn behoorlijk concreet. We hebben het over maatregelen die bedoeld zijn voor de online goksector, maar die per ongeluk ook de traditionele loterijen raken. En daarmee raken ze dus ook de goede doelen, cultuur- en sportorganisaties die afhankelijk zijn van die inkomsten. ### Waarom dit onderscheid zo belangrijk is Stel je even voor: je maakt een wet om wildgroei van online casino's tegen te gaan. Logisch, toch? Maar als die wet vervolgens ook de reclame voor de Postcodeloterij raakt, dan schiet je behoorlijk je doel voorbij. Want die loterij draagt jaarlijks honderden miljoenen euro's af aan maatschappelijke projecten. We praten over € 600 miljoen per jaar die naar allerlei organisaties stroomt. Dat is geen kleinigheid. Sybesma vraagt zich dan ook hardop af: "Zou het niet beter zijn om het loterijproduct in een andere wet te gieten dan online gokken?" Het is een vraag die steeds urgenter wordt, want de verwarring tussen beide vormen van kansspelen blijft bestaan in Den Haag.  ### Een concreet voorbeeld uit de praktijk Laat ik je een voorbeeld geven waar je waarschijnlijk zelf ook mee te maken hebt gehad. De herziening van de Energiewet. Die was bedoeld om consumenten te beschermen tegen agressieve telemarketing door energiebedrijven. Maar weet je wie er ook onder die wet zou vallen? Juist, de loterijen. Kievit legt uit: "Toen we dat signaleerden en aankaartten, bleek dat dit niet de bedoeling was." Gelukkig werd er ingegrepen en kwam er een uitzondering voor loterijen. Maar het illustreert wel het probleem: beleid wordt gemaakt zonder oog voor de onbedoelde gevolgen. - Maatregelen tegen online gokken treffen ook loterijen - € 600 miljoen aan goede doelen komt in gevaar - Politici erkennen vaak achteraf: "Dat hadden we niet zo bedoeld" - Continu toezicht op wetgeving is nodig  ### De valkuil van hogere belastingen Dan is er nog het belastingverhaal. Sommige politici denken nog wel eens: laten we de kansspelbelasting verhogen, dan vult de staatskas zich vanzelf. Maar volgens Sybesma werkt dat juist averechts. "Het resultaat is juist dat er minder gespeeld wordt via het legale aanbod," zegt ze. En dan komt die afdracht aan goede doelen natuurlijk onder druk te staan. Het is het klassieke voorbeeld van goedbedoelde maatregelen die onvoorziene gevolgen hebben. En in dit geval zijn die gevolgen behoorlijk groot. We hebben het niet over een paar euro's, maar over honderden miljoenen die jaarlijks naar maatschappelijke projecten gaan. ### Subsidies in plaats van loterijen? Er gaan ook stemmen op om die loterijopbrengsten te vervangen door overheidssubsidies. Maar daar zit Het Goede Doelen Platform niet op te wachten. En de Nederlandse Sportraad schreef al in 2024 dat het "onwenselijk" is om sport los te koppelen van loterijinkomsten. Waarom? Omdat de politiek nu eenmaal onvoorspelbaar is. Begrotingen worden elke vier jaar aangepast, prioriteiten verschuiven. De zekerheid die loterijen bieden, ontbreekt bij overheidssubsidies. En voor organisaties die langetermijnplanning moeten maken, is dat een groot probleem. Het komt erop neer dat we zorgvuldiger moeten nadenken over hoe we wetgeving maken. Want zoals Sybesma het zegt: "Dat komt vaker voor. Dan zeggen politici of beleidsmakers achteraf: 'Dat hadden we niet zo bedoeld.'" Maar tegen die tijd kan de schade al zijn aangericht. En dat is precies waar Het Goede Doelen Platform zich hard voor maakt: voorkomen dat goedbedoelde maatregelen per ongeluk goed werk ondermijnen.