Lootbox-kopers hebben vaker gokproblemen, blijkt uit nieuw onderzoek

Emma Bakker · 2026-07-24

Een recent Canadees onderzoek, uitgevoerd door Hyoun S. Kim van de Toronto Metropolitan University, toont aan dat mensen die lootboxes kopen, significant vaker kampen met gokproblemen en gokgerelateerde schade. De onderzoekers benadrukken echter dat de studie geen causaal verband aantoont, omdat de gegevens op slechts één moment zijn verzameld. Dit betekent dat we niet met zekerheid kunnen zeggen dat lootboxes de problemen veroorzaken, maar de correlatie is wel opvallend. ### Wat is een lootbox? Een lootbox is een virtuele kist of pakket in een videogame die spelers kunnen openen om willekeurige beloningen te krijgen. Denk aan cosmetische items, wapens of personages. Spelers kopen deze lootboxes vaak met echt geld, zonder te weten wat erin zit. Dit mechanisme lijkt sterk op een kansspel, zoals een loterij of een gokautomaat. ### Het onderzoek in detail Aan het onderzoek deden 3.709 volwassenen mee die minimaal één keer per maand gokten en daarnaast regelmatig videogames speelden. De onderzoekers wilden vaststellen welke kenmerken lootbox-kopers hebben en of het kopen van lootboxes samenhangt met de ernst van gokproblemen en gokgerelateerde schade, ook wanneer rekening wordt gehouden met andere vormen van gokken. Van de deelnemers gaf 1.922 (51,8%) aan in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek geld te hebben uitgegeven aan lootboxes. Vergeleken met deelnemers die geen lootboxen kochten, waren zij gemiddeld jonger, vaker alleenstaand, vaker werkzaam, en vaker in het bezit van een hbo- of universitair diploma. ### De link met gokproblemen Volgens de onderzoekers bleef de relatie tussen het kopen van lootboxen en zowel gokproblemen als gokgerelateerde schade bestaan, zelfs nadat rekening was gehouden met andere vormen van gokken, zoals spellen bij een online casino en sportweddenschappen. Van de lootbox-kopers voldeed 57,7% aan de criteria voor een matig risicovolle gokker of probleemgokker. Bij deelnemers die geen lootboxen kochten was dat slechts 21,1%. Daarnaast bleek dat mensen die vaker lootboxes kochten, vaker ernstige gokproblemen rapporteerden. Deze samenhang was sterker dan bij sportweddenschappen en krasloten, en vergelijkbaar met die bij casinospellen. ### Psychische klachten en ander problematisch gedrag Lootbox-kopers rapporteerden vaker psychische klachten en ander problematisch gedrag dan deelnemers die geen lootboxes kochten. Ze voldeden vaker aan de zelfgerapporteerde criteria voor: - Een middelenstoornis - Depressie - Een gegeneraliseerde angststoornis - Een paniekstoornis - Een bipolaire stoornis - Schizofrenie - Boulimia Daarnaast meldden lootbox-kopers vaker problematisch gedrag, zoals overmatig gamen, gebruik van pornografie of seks, online winkelen, sporten, sociale media en internetgebruik. Voor posttraumatische stressstoornis (PTSS), obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) en ADHD vonden de onderzoekers geen statistisch significant verschil tussen deelnemers die wel en geen lootboxen kochten. ### Overeenkomsten met kansspelen Volgens de onderzoekers lijken lootboxen op traditionele kansspelen. Ze werken met willekeurige beloningen en bevatten elementen die spelers kunnen stimuleren om door te spelen, zoals bijna-winnende uitkomsten en opvallende geluiden en beelden. Dit is precies wat ook bij gokautomaten wordt gebruikt om spelers verslaafd te maken. ### Regelgeving in Nederland en België De auteurs benadrukken dat landen verschillend omgaan met de regelgeving rond lootboxen. In Nederland moet de prijs van een lootbox in echt geld worden weergegeven en niet alleen in een virtuele valuta. België gaat nog een stap verder: daar vallen lootboxes onder de kansspelwetgeving. De onderzoekers suggereren dat beleidsmakers kunnen overwegen om lootboxen onder bestaande kansspelregels te laten vallen, bijvoorbeeld door leeftijdscontroles, speellimieten en informatie over mogelijke risico’s in te voeren. ### Eerdere onderzoeken Eerder onderzoek van jurist Leon Y. Xiao stelde al dat betaalde lootboxes sterke overeenkomsten vertonen met kansspelen, omdat spelers betalen voor een onzekere uitkomst met een mogelijke waarde. Dit onderzoek bevestigt die bevindingen en voegt er een nieuwe laag aan toe: de link met gokproblemen en psychische klachten. ### Conclusie Hoewel de studie geen bewijs levert dat lootboxes gokproblemen veroorzaken, is de correlatie duidelijk. Het is belangrijk dat spelers zich bewust zijn van de risico's en dat beleidsmakers maatregelen nemen om kwetsbare groepen te beschermen. Als je zelf lootboxes koopt, vraag je dan af of het nog leuk is of dat het een gewoonte wordt waar je geen controle meer over hebt.