Kamervragen over Wet Koa: Waarom de Nulmeting Ontbreekt

Emma Bakker · 2026-09-08

Stel je voor: je voert een wet in om online gokken te reguleren, maar je hebt geen idee wat de situatie daarvoor was. Precies dat probleem speelt bij de evaluatie van de Wet kansspelen op afstand (Koa). Twee Kamerleden, Joost Sneller (D66) en Daniel van den Berg (JA21), hebben hierover vragen gesteld aan staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid. Ze willen weten waarom een duidelijke nulmeting ontbreekt en waarom de evaluatie pas in november 2024 naar de Tweede Kamer is gestuurd. ### Wat is er aan de hand? De Wet Koa trad op 1 april 2021 in werking. Volgens de wet moest de evaluatie binnen drie jaar plaatsvinden, dus uiterlijk 1 april 2024. Maar de evaluatie werd pas in november 2024 aangeboden. Dat is een flinke vertraging. Bovendien blijkt uit de evaluatie dat er geen eenduidige nulmeting beschikbaar was. Zonder zo'n nulmeting kun je niet vaststellen wat er zonder de wet was gebeurd. Met andere woorden: we weten niet of de wet echt effect heeft gehad. ### Waarom is een nulmeting zo belangrijk? Een nulmeting is als een ijkpunt. Het laat zien hoe de situatie was vóór de invoering van een wet. Zonder dat ijkpunt kun je niet meten of de wet het gewenste effect heeft gehad. Denk aan een dieet: als je niet weet wat je gewicht was voordat je begon, kun je niet zeggen of je bent afgevallen. Zo is het ook met wetten. De onderzoekers concludeerden dan ook dat het door het ontbreken van de nulmeting niet mogelijk is om te bepalen wat de situatie was geweest zonder de online gokwet. ### Evaluatie te laat: een patroon? De Kamerleden vragen zich af waarom de evaluatie zo laat is aangeboden. Volgens de wet had dit binnen drie jaar gemoeten. Is er sprake van een patroon? Uit de vragen blijkt dat vergelijkbare problemen spelen bij andere wetten. Neem de PNR-wet, de Wet herziening partneralimentatie, de WHOA en de Wsnp. Steeds is het verwijt dat er te weinig gegevens zijn, dat het te vroeg is voor conclusies, of dat de praktijk nog moet wennen. Het lijkt erop dat er iets misgaat in hoe we wetten evalueren. ### Wat willen de Kamerleden bereiken? Sneller en Van den Berg willen niet alleen opheldering over de Wet Koa. Ze vragen de staatssecretaris ook naar haar visie op de evaluatie van andere wetten. Ze willen weten hoe problemen met ontbrekende gegevens, gebrekkige nulmetingen en onvoldoende praktijkervaring zich verhouden tot beleidsvorming. En misschien wel het belangrijkste: welke verbeteringen zijn er mogelijk? Kortom, ze willen dat de overheid leert van fouten en wetten beter gaat evalueren. > "Het is op dit moment echter nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken over het effect van de wetswijziging." – Evaluatie Wet herziening partneralimentatie Deze quote illustreert precies het probleem: wetten worden vaak te vroeg geëvalueerd, voordat er voldoende ervaring is opgedaan. Daardoor blijven evaluaties steken in algemeenheden en kunnen ze niet bijdragen aan beter beleid. ### Hoe nu verder? De bal ligt nu bij staatssecretaris Van Bruggen. Zij moet antwoorden op de vragen van de Kamerleden. Hun vragen gaan verder dan de Wet Koa alleen. Ze raken de kern van hoe we in Nederland wetten maken en evalueren. Als we willen dat wetten effectief zijn, moeten we vanaf het begin goed meten. Anders blijven we gissen naar wat werkt. Wat vind jij? Moet de overheid meer investeren in goede nulmetingen voordat wetten worden ingevoerd? Laat het weten in de reacties.