In 1761 kochten Rijksgraaf Coenraad van Heemskerck en jonkvrouw Sara Maria Bosch samen een lot en wonnen €15.000. Wat bond hen? Het mysterie van hun gedeelde lot met het woord 'vergenoeging' blijft onopgelost.
In 1761 kochten Rijksgraaf Coenraad van Heemskerck en jonkvrouw Sara Maria Bosch samen een lot. Ze waren niet getrouwd en zij was veertien jaar jonger dan hij. Wat hen bond? Het is de vraag of dat mysterie ooit zal worden opgelost. Zeker is wel dat zij wonnen: €15.000.
### Het lot dat hen verbond
Het nummer van het lot dat Coenraad van Heemskerck en Sara Maria Bosch aan elkaar verbond, was 2230. En zoals op veel loten, stond er ook op hun briefje een rijmpje, een spreuk, dat werd voorgelezen bij de trekking. Het briefje van Coenraad en Sara vermeldde 'de vergenoeging'.
De vergenoeging. Wie van de twee zou voor dat woord hebben gekozen? Zou het Coenraad zelf zijn geweest? Of had Sara erop aangedrongen?
### Wat betekent 'vergenoeging' eigenlijk?
Vergenoeging staat vandaag de dag voor iets waar je plezier aan beleeft. In de tijd van Coenraad en Sara, midden achttiende eeuw, had het een meer gedragen betekenis. Vergenoeging stond voor een deugdzame houding, waarbij men genoegen neemt met wat het lot brengt.
Maar doordat Coenraad en Sara het samen kochten, krijgt het woord een extra betekenis. Het gedeelde lot als zwijgzaam contract, als getuige van een bijzondere verbintenis.
### Wie was Coenraad van Heemskerck?
Coenraad van Heemskerck was op 26 oktober 1714 geboren in Den Haag. Hij had twee broertjes en twee zusjes; Coenraad was de oudste thuis. Zijn vader Jan Henry van Heemskerck (1689 – 1730) behoorde tot een oud en invloedrijk regentengeslacht. Hij werd geboren in Amsterdam, maar is vermoedelijk naar Den Haag verhuisd omdat deze stad zich in die tijd ontwikkelde tot het bestuurlijke hart van de Republiek. Ook zijn moeder Anna Petronella van Schuylenburgh (1693 – 1766) behoorde tot de regentenstand.
Bij geboorte erfde Coenraad van zijn vader de adellijke titels Rijksgraaf van het Heilige Rijk, graaf van Heemskerck, en heer van Achttienhoven en den Bosch. In 1720, zes jaar na zijn geboorte, zou zijn vader de gronden en boerderijen aankopen die we vandaag de dag kennen als de Keukenhof.
### De jeugd en het huwelijk van Coenraad
De jeugd van Coenraad verliep voorspoedig. In Leiden zou hij rechten gaan studeren en al snel zou hij een betrekking vinden als advocaat bij het Hof van Holland, het hoogste gerechtsorgaan van het gewest Holland.
Hier in Leiden zou Coenraad kennismaken met zijn latere echtgenote, Agnes Margaretha Albinus. Zij was een jaar ouder dan hij en de dochter van de toonaangevende professor in de anatomie aan de universiteit Leiden, Bernard Siegfried Albinus. Eind goed, al goed, zou je denken. Geen wolkje aan de lucht.
### Wie was Sara Maria Bosch?
De vrouw met wie Coenraad in 1761 samen een lot zou kopen, zou in 1728 worden geboren in Leiden. Sara Maria was de jongste dochter van David Bosch (1686 – 1767) en Wendelina van Alphen (1687 – 1775).
Haar vader was een brouwer uit Amsterdam, toen een ambacht met aanzien. Bier was een belangrijke drank in een tijd dat gewoon water vaak te vies was om te drinken. In 1716 werden vader Bosch officieel een zogenoemde poorter van de stad, op getuigenis van de toenmalige burgemeester van Leiden en de familie van zijn vrouw Wendelina. Hiermee werd hij officieel burger van de belangrijke universiteitsstad die Leiden was, met alle bijbehorende rechten.
### De connectie met Genua
De opa van Sara was namens de toenmalige Nederlandse regering consul in Genua, Italie geweest. Sara's vader was hier geboren. Na de verhuizing naar Leiden werd hij in het naastgelegen Leiderdorp schout en kapitein van de schutterij. Hiermee werd hij verantwoordelijk voor de ordehandhaving. Het was een functie met aanzien.
Sara zou naar goed gebruik met 'jonkvrouw' worden aangesproken, ook al was ze niet van adel. Ze was immers een jonge vrouw van gegoede komaf, die bovendien ongetrouwd was.
### Het mysterie blijft
In het jaar dat Sara tien jaar oud werd, zou Coenraad van Heemskerck trouwen met Agnes, de dochter van de vooraanstaande hoogleraar. Het huwelijk werd voltrokken op 23 december 1738, net voor Kerstmis. Ze zouden een zoon en een dochter krijgen en een statig pand aan het Noordeinde in Den Haag betrekken. Het deftige huis bestaat nog altijd. Het staat vlakbij Paleis Noordeinde.
Uiteindelijk blijft de vraag: wat bond Coenraad en Sara? Was het liefde, vriendschap of gewoon een gok? Het antwoord ligt verborgen in de geschiedenis, maar hun gedeelde lot herinnert ons eraan dat sommige verbindingen voor altijd een mysterie blijven.
