Gokschade indicatoren nog niet klaar voor cruciale evaluatie

Emma Bakker · 2026-01-22

We staan op een belangrijk kruispunt in het Nederlandse kansspelbeleid. In 2026 komt er een periodieke rapportage die de effectiviteit van het beleid tussen 2019 en 2025 moet evalueren. Dit rapport zou eigenlijk de basis moeten vormen voor een koerswijziging, maar er zit een flinke hobbel in de weg. Staatssecretaris Arno Rutte maakte in september bekend dat de rapportage volgend jaar met de Tweede Kamer gedeeld wordt. Het is een uitgebreide analyse van het hele kansspelbeleid, niet alleen van online gokken. En dat is belangrijk, want het gaat om meer dan alleen cijfers over kanalisatie of verslaving. ### De kern van het probleem De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid stelde maar liefst 18 vragen over deze aankondiging. Ze wilden vooral weten hoe het rapport precies ingevuld zou worden. Het antwoord van Rutte was duidelijk, maar ook zorgwekkend. Het nieuwe beleid heeft belangrijke pijlers, waaronder het tegengaan van gokgerelateerde schade. Maar juist voor die cruciale component ontbreken de meetinstrumenten nog. Rutte zegt het zelf: "Indicatoren, bijvoorbeeld op het gebied van gokschade, zijn naar verwachting niet tijdig beschikbaar." Dat betekent dat de evaluatie van een essentieel onderdeel van het beleid eigenlijk te vroeg komt. Het Expertisecentrum gokken is wel bezig met het ontwikkelen van die aanvullende indicatoren, maar die zijn pas eind 2026 klaar. ### Wat betekent dit voor de evaluatie? De onderzoekers krijgen nu een bijzondere opdracht. Ze moeten niet alleen kijken wat er wél gemeten kan worden, maar ook aangeven waar nog aanvullende indicatoren nodig zijn. Het wordt dus een evaluatie die vooral laat zien wat we nog niet weten. En dat is best lastig, want hoe bepaal je of beleid effectief is als je niet kunt meten wat het belangrijkste doel is? Het tegengaan van gokschade staat centraal in het nieuwe beleid, maar zonder goede meetmethoden blijft het gissen naar de werkelijke impact. ### De bredere context De periodieke rapportage maakt deel uit van een groter systeem. Elke vier tot zeven jaar wordt zo'n evaluatie uitgevoerd voor verschillende beleidsterreinen. Op dit moment zijn er twee rapportages gepland: - Kansspelen - Forensische zorg Deze thema's hebben al een uitgewerkte beleidstheorie, wat essentieel is voor een goede evaluatie. Andere subthema's, zoals jeugdcriminaliteit en screening, volgen later omdat daar eerst nog beleidstheorieën ontwikkeld moeten worden. ### De praktische gevolgen Wat betekent dit nu concreet? We krijgen volgend jaar een rapport dat: - Wel inzicht geeft in traditionele aspecten zoals kanalisatiegraad - Niet kan zeggen of gokschade daadwerkelijk verminderd is - Aangeeft waar nog meetinstrumenten ontbreken - De basis legt voor toekomstige, completere evaluaties Het is een beetje alsof je een auto test maar de remmen niet mag controleren. Je kunt wel iets zeggen over het verbruik en het comfort, maar niet over het belangrijkste veiligheidsaspect. ### De weg vooruit De komende maanden zijn cruciaal. Het Expertisecentrum gokken werkt hard aan die ontbrekende indicatoren. Als die eind 2026 klaar zijn, kunnen toekomstige evaluaties veel completer zijn. Maar tot die tijd moeten we accepteren dat we niet alles kunnen meten wat we willen meten. En dat is lastig, zeker voor een beleidsterrein waar zoveel maatschappelijke belangen op het spel staan. Het blijft een spannende tijd voor iedereen die betrokken is bij kansspelbeleid. We staan voor belangrijke keuzes, maar moeten die maken met onvolledige informatie. Dat vraagt om voorzichtigheid, maar ook om doorzettingsvermogen om die meetinstrumenten alsnog te ontwikkelen.