Waarom experts de statiegeldloterij zien als een gevaarlijke gok

Emma Bakker · 2026-09-25

### De Groene Jackpot: een gok achter de statiegeldautomaat? Stel je voor: je staat bij de supermarkt met een zak vol lege blikjes en flesjes. Je gooit ze in de automaat en krijgt een keuze: je statiegeld terug, of een lot voor 'De Groene Jackpot'. Klinkt onschuldig, toch? Maar drie experts slaan alarm. Noijen (Verslavingskunde Nederland), Van Holst (Amsterdam UMC) en Van Rooij (Trimbos-instituut) schreven een opiniestuk in het Algemeen Dagblad waarin ze waarschuwen dat dit een gevaarlijke vorm van gokken is. ### Van zekerheid naar een onzekere kans Volgens de deskundigen ruil je met de statiegeldloterij een zekere teruggave in voor een onzekere kans op een prijs. Dat is precies waar gokken om draait. En dat terwijl je gewoon je afval wilt inleveren. De experts vrezen dat dit bijdraagt aan de normalisering van gokken, vooral omdat statiegeldautomaten overal staan: in supermarkten, op stations, bij sportclubs. Kinderen en jongeren komen er dagelijks mee in aanraking. > "Gokken moet niet als een reguliere, onschuldige vrijetijdsbesteding worden gezien," stellen de experts. "En al helemaal niet onder jongvolwassenen." ### Gokken als alledaagse bezigheid De drie wijzen erop dat gokproblemen kunnen leiden tot geldproblemen, stress en spanningen thuis. Loterijen zijn volgens hen niet zonder risico. Mensen die proberen te stoppen met gokken, worden bij het inleveren van statiegeld opnieuw met een gokaanbod geconfronteerd. Dat maakt het extra moeilijk. ### Politieke besluitvorming onder vuur De statiegeldloterij kwam er niet zonder slag of stoot. Uit een reconstructie van de NOS blijkt dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) eerder stelde dat niet was aangetoond dat een loterij een vergelijkbaar positief effect op de inzameling zou hebben als een verhoging van het statiegeld. Toch werd de loterij onderdeel van het maatregelenpakket, waarbij toenmalig staatssecretaris Thierry Aartsen de ILT buiten het overleg hield. ### In strijd met de Meerjarenagenda De experts leggen een verband met de Meerjarenagenda bescherming tegen gokschade 2026-2030. Daarin staat dat gokken niet als een reguliere, onschuldige vrijetijdsbesteding moet worden gezien en dat de normalisering onder jongvolwassenen moet worden tegengegaan. Het aanbieden van een loterij bij het recyclen van blikjes en flesjes is daarmee moeilijk te verenigen, vinden zij. ### Alternatieven die wel werken Als alternatieven noemen de deskundigen: - Het gemakkelijker maken van het inleveren van verpakkingen - Het zorgen voor voldoende betrouwbare statiegeldautomaten - Het teruggeven van het vooraf betaalde statiegeld Kortom: maak recyclen aantrekkelijk door zekerheid te bieden, niet via een gokprikkel. ### Lubach sluit zich aan Eerder deze week uitte Arjen Lubach in zijn talkshow ook al kritiek op 'De Groene Jackpot'. Volgens hem is het een vorm van gokken en wordt er zo van een recycleprobleem een gokprobleem gemaakt. ### Wat betekent dit voor jou? Als je moeite hebt met gokken, is het belangrijk om hulp te zoeken. Je kunt je inschrijven in Cruks (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen) via CruksRegister.nl. Eenmaal aangemeld, kun je niet meer bij landgebonden en online casino's spelen. Cruks is een middel, niet de ultieme oplossing. Lees onze pagina over bewust spelen en zoek hulp als je er niet alleen uitkomt.