Het Citrini Scenario: Waarom Miljoenen Erin Worden Geïnvesteerd

Emma Bakker · 2026-03-31

Stel je voor: het is 2028 en kunstmatige intelligentie heeft zoveel banen overgenomen dat de economie in een vrije val raakt. Dat is het kernidee van het zogenaamde Citrini Scenario, een doemdenkersrapport dat nu miljoenen euro's aan handelsvolume genereert op voorspellingsmarkten. Wat houdt dit scenario precies in, en waarom nemen handelaren het zo serieus? ### Wat is het Citrini Scenario? In februari publiceerde Citrini Research een rapport met de titel 'The Global Intelligence Crisis'. Ze benadrukken meteen dat het een gedachte-experiment is, geen voorspelling. Het doel? Een mogelijk, maar onderbelicht scenario in kaart brengen waarin AI massale werkloosheid veroorzaakt, vooral onder kantoorbanen. Dit zou leiden tot een beurscrash en een recessie in 2028. Toch behandelen platforms zoals Kalshi het als een serieuze voorspelling. De handel in dit marktsegment is enorm gestegen. Waar de kans aanvankelijk op 12% werd geschat, is die nu gestegen naar 34% door het hoge handelsvolume van meer dan €900.000 per dag. Dat zegt iets over het sentiment.  ### De Kern van de Crisis Het scenario schetst een vicieuze cirkel. AI maakt menselijke arbeid overbodig, wat leidt tot hoge werkloosheid. Mensen kunnen hun hypotheken en leningen niet meer betalen, wat een kredietcrisis veroorzaakt. Grote bedrijven die afhankelijk zijn van consumentenuitgaven – denk aan bezorgdiensten en betaalplatforms – komen in de problemen. Bedrijven reageren hierop door nóg meer in AI te investeren, wat het probleem verergert. Het rapport noemt dit 'Spook-BBP': economische output die op papier bestaat, maar nooit in de echte economie circuleert. Protesten tegen AI-afhankelijkheid, zoals een fictieve 'Bezet Silicon Valley'-beweging, zouden het maatschappelijke ongenoegen symboliseren. Volgens Kalshi moet het scenario aan drie van deze vijf voorwaarden voldoen om 'waar' te worden verklaard: - Werkloosheidspercentage boven de 10% - S&P 500 daalt meer dan 30% vanaf het uitgifteniveau - Huizenprijsindex daalt meer dan 10% in grote Amerikaanse steden - Arbeidsaandeel in het nationaal inkomen daalt onder de 50% - Consumentenprijsindex daalt onder de 0% ### Waarom neemt de handel toe? Een paar factoren spelen mee. Allereerst de geopolitieke spanningen, zoals het conflict in het Midden-Oosten, dat de olieprijzen opdrijft in een toch al kwetsbare economie. Sommigen zien hierin de eerste tekenen van het Citrini-pad. Daarnaast zijn de recente cijfers niet hoopgevend. De werkloosheid steeg onverwacht naar 4,4% en de S&P 500 is sinds februari al ongeveer 8% gedaald. Tegelijkertijd schatten handelars de kans dat OpenAI tegen 2028 een Algemene Kunstmatige Intelligentie bereikt ook op 34%. Die ontwikkeling zou de voorspelde 'menselijke intelligentie-vervangingsspiraal' alleen maar kunnen versnellen. Toch blijven de auteurs van het rapport voorzichtig. "De S&P 500 staat bijna op recordhoogtes. De negatieve feedbacklussen zijn nog niet begonnen. We zijn er zeker van dat sommige van deze scenario's niet zullen uitkomen," schrijven ze. Het blijft, in essentie, een waarschuwing om over na te denken, geen onafwendbaar lot. Sommige handelaren zijn mogelijk gewoon meegegaan met de hype. Zoals één gebruiker op Kalshi zei: "Het gaat erom het juiste moment te vinden om uit te stappen." Of het nu om geloof of speculatie gaat, het Citrini Scenario zet in ieder geval aan tot nadenken over de impact van AI op onze economische toekomst.