De Braziliaanse overheid klaagt 17 gokbedrijven aan en eist honderden miljoenen euro's voor zorgkosten. Een rechtszaak die de sector op scherp zet.
Stel je voor: je opent de krant en leest dat 17 gokbedrijven worden aangeklaagd omdat ze de kosten van gokverslaving op de samenleving afwentelen. Dat is precies wat er nu in Brazilië gebeurt. De Braziliaanse procureur-generaal (AGU) heeft een rechtszaak aangespannen die de gokwereld op zijn grondvesten doet schudden. En geloof me, dit is geen klein verhaal.
### Waar gaat het precies om?
De AGU klaagt 17 gokbedrijven aan en eist minstens 1 miljard Braziliaanse real (ongeveer € 185 miljoen) aan collectieve morele schadevergoeding. Daarbovenop schat de overheid dat de kosten voor het openbare gezondheidssysteem (SUS) zo'n 2,6 miljard real bedragen – omgerekend ongeveer € 480 miljoen. Ja, je leest het goed: bijna een half miljard euro aan zorgkosten die volgens de overheid op het bord van de gokbedrijven thuishoren.
De rechtszaak is aangespannen bij de federale rechtbank in Pernambuco. De AGU stelt dat psychische problemen door gokken de SUS opzadelen met extra kosten, en dat de operators een deel van die rekening moeten betalen. Het precieze bedrag is nog niet vastgesteld, maar de claim beslaat de vijf jaar voorafgaand aan de rechtszaak en loopt door zolang de schade aanhoudt.
### Wie zijn de aangeklaagde partijen?
De lijst met namen leest als een who's who van de internationale gokwereld. Denk aan:
- Kaizen Gaming Brasil (Betano)
- HS do Brasil (Bet365)
- SPRBT Interactive Brasil (Superbet)
- Ventmear Brazil (Sportingbet)
- Esportes Gaming Brasil (Esportes da Sorte en Onabet)
- Foggo Entertainment (Blaze)
- NSX Brazil (Betnacional)
- En verder: Estrelabet, 7K, Casino, 7Games, Betão, Vaidebet, H2 Bet, Pixbet, Novibet, Bullsbet, Betfair en KTO.
De overheid zegt dat deze bedrijven samen ongeveer 80% van de markt vertegenwoordigen. En alsof dat nog niet genoeg is, staat er vanaf 6 oktober een blokkade van alle gelicentieerde goksites op de planning. Dat maakt de situatie er voor de sector niet eenvoudiger op.
### De kern van het verwijt
Volgens de AGU strijken de gokbedrijven flinke winsten op, terwijl de samenleving en de publieke gezondheidszorg met de kosten blijven zitten. In de rechtszaak staat het zo: "De gedaagde bedrijven privatiseren aanzienlijke winsten uit de inleg van miljoenen gokkers, terwijl ze de begrotingskosten van collectieve ziekten afwentelen op de SUS en de samenleving als geheel."
Dat is nogal een beschuldiging. De overheid vindt dat de wettelijke afdracht van gokbedrijven – slechts 0,12% van hun omzet naar het ministerie van Volksgezondheid – veel te laag is. De vraag is dan ook: moeten gokbedrijven meer betalen voor de maatschappelijke schade die ze veroorzaken?
### Waarom Pernambuco?
De zaak is aangespannen in Pernambuco omdat het noordoosten van Brazilië de hoogste concentratie sociaaleconomisch kwetsbare mensen heeft die deelnemen aan hoogrisicogokken. De overheid redeneert: als de schade daar het grootst is, moet de rechtszaak daar ook worden behandeld.
### Wat betekent dit voor de gokindustrie?
De rechtszaak komt op een moment dat president Lula da Silva een algeheel verbod op de industrie heeft aangekondigd. Alle gelicentieerde goksites in Brazilië worden vanaf 6 oktober geblokkeerd. Dat zorgt voor directe operationele onzekerheid, bovenop de al langer bestaande vraag of bedrijven aansprakelijk zijn voor eerdere en aanhoudende schade.
De Nationale Vereniging van Spelen en Loterijen en het Braziliaanse Instituut voor Verantwoord Gokken hebben het Hooggerechtshof gevraagd het verbod terug te draaien. Dat is echter een andere kwestie dan de reactie van de 17 bedrijven op de schadeclaims. Geen van de aangeklaagde partijen heeft publiekelijk gereageerd.
### Wat kunnen we hiervan leren?
Deze zaak past in een bredere trend waarin overheden gokbedrijven aansprakelijk stellen voor maatschappelijke kosten. In Florida loopt bijvoorbeeld een vergelijkbare zaak tegen sweepstakes-casino's. Maar Brazilië pakt het groots aan: het land eist niet alleen terugbetaling van zorgkosten, maar ook collectieve schadevergoeding.
Het is een signaal dat de rekening van gokverslaving niet alleen bij de samenleving mag blijven liggen. Of de rechtbank dat ook vindt, is nog maar de vraag. Maar één ding is zeker: de gokwereld in Brazilië heeft er een flinke kopzorg bij.
